بعد از نیم قرن جر و بحث که جیمز جویس را گاه هرزه دهان میخواندند و گاه مغلقگو ، وی اکنون یکی از غولهای ادبیات عصر جدید به شمار میرود. کمیت کار وی اندک بود : دو دفتر شعر ، یک نمایشنامه ، پانزده داستان کوتاه ، سه رمان ، چند نقد . ولی دستاورد وی بیمانند است و از نظر تأثیر در تکامل داستان نویسی امروز شاید بی همتاست.
جیمز آگوستین آلوی سیوس جویس در سال 1882 در ایرلند ، در خانواده اشرافی رو به زوالی چشم به جهان گشود. در سال تولد او، اروپا در وضعیت سیاسی مطلوبی نبود و جویس در چنین شرایطی پا به عرصه خانواده پرجمعیت دوازده نفری خود گذاشت. پدر جویس کارهای زیادی را تجربه کرد ولی سرانجام مأمور مالیات شد . دو عامل بزرگ از عوامل مؤثر در اندیشه او مذهب کاتولیک مادرش و میهنپرستی پدرش بود. در سال 1912 برای همیشه از ایرلند رفت ، ولی هرگز از چیزی به جز ایرلند ننوشت. از مذهبش برگشت ، اما وقتی از او میپرسیدند ، آیا جانشینی برایش یافته است ، پاسخ میداد:"ایمانم را از دست دادهام ، عقلم را که از دست ندادهام."
مراحل رشد هنری او نمودار سیر تکاملی داستاننویسی قرن بیستم بود. مجموعه داستان دوبلینیها(1914) به شیوه ناتورالیسم درآمد. جويس وقت نوشتن «دوبلينيها» به همسرش گفت ميخواهد برای هموطنانش وجدان خلق كند و هنگام خواندن دوبلينيها ميبينيم كه بيراه هم نميگفته. داستانها همه در مورد زندگي اهالي دوبلين است. مردمي كه دچار تعصب و خشك مذهبي هستند و از آن جا كه مذهبشان نتوانسته به طور طبيعي به نيازهاي روحيشان پاسخ دهد، تبديل به آدمهايي منزوي، سرخورده و اغلب دغلباز شدهاند.
چهره هنرمند در جوانی(1916) رویدادنگاری آغازهای زندگی استیون ددالوس است. تصویرپردازیش شاعرانه و امپرسیونیستی است. نکته ی جالب توجه اینکه ، افزایش پیچیدگی و ایهام زبانی اثر با بالا رفتن سن استیون در داستان رابطه ی مستقیم دارد.
جیمز جویس ،در سال 1922 ، اولیس را نوشت ، این اثر ، یک اثر عظیم تجربی و شاهکار مکتب عریان ذهنی است ، که به عنوان مهمترین و مؤثرترین داستان قرن شناخته شده است.
زمان وقوع داستان روز 16 ژوئن 1904 و محل آن شهر دوبلین ، پایتخت ایرلند است. تمام حوادث تقریباً در مدت 16 ساعت اتفاق می افتد. این کتاب با مهارت و دقت تمام در همان قالب ادیسه، اثر معروف هومر نوشته شده است. در این قالب جدید ستیفن «تلماک» در جست وجوی پدرش جوک و پولدبلوم «اولیس» می باشد. در طول روز آنها دو بار از مسیر یکدیگر می گذرند. بدون آنکه همدیگر را بشناسند، ستیفن و باک ملیگن که دانشجوی پزشکی است، در یک قلعه قدیمی نزدیک ساحل زندگی می کنند. وجدان او از رفتاری که در واپسین دم حیات مادرش انجام می دهد، عذاب می کشد. پدرش آنچنان مشروبخوار عاطل و باطلی است که اصلاً به حساب نمی آید. در مدرسه آقای دیزی او را نصیحت می کند. بلوم، که اصلاً مجارستانی است، برای همسر بی وفایش مولی «پنه لوپ» صبحانه تهیه می کند و سپس به کارهای مختلفش ازجمله ادای آخرین احترامات به پدی دیگنم می پردازد، در مراسم تشییع جنازه او به فرزندش رودی که یازده روز پس از تولدش درگذشت، فکر میکند.
در میان مهیج ترین قسمت های داستان یکی دیدار ستیفن از کتابخانه یعنی جایی است که در آن رابطه بین شکسپیر و پدرش را حدس می زند و دیگر اغوا شدن بلوم توسط گرتی مک داول جوان «سیرس» است. بلوم و ستیفن یکدیگر را در فاحشه خانه ای ملاقات می کنند و در آنجا از کابوس ها و رؤیاهایی که به نظرشان می آید رنج می برند. ستیفن در آن جا از حال می رود و بلوم «که وقتی بر روی او خم می شود، فرزندش رودی را می بیند» باید از او مواظبت کند. آنها به خانه بلوم می روند، ولی ستیفن شب را در آنجا نمیماند. داستان با اندیشه های مبهم و درهم و برهم خانم بلوم، درحالی که بعد از نیمه شب در رختخواب خود دراز کشیده است، به پایان می رسد.
متأسفانه این اثر مهم ادبیان جهان تاکنون در ایران اجازه چاپ پیدا نکرده است. برای اینکه تا اندازهای با اهمیت این اثر آشنا شوید ، پاراگرافهای زیر را درباره بزرگداشت جویس در سالگرد نگارش اولیس بخوانید.
بلومزدی ، روزی برای بزرگداشت هنر جویس : جالب است بدانید سال گذشته ، هزاران نفر صدمین سالگرد روز 16 ژوئن را که در آن ، اولیس، جاودانه شده و به "بلومزدی" ، معروف است جشن گرفتند. بیش از 80 رخداد رسمی برای بزرگداشت بلومزدی، روزی خیالی که بلوم سفر خود را در کتاب «اولیس» آغاز میکند، اجرا شد. دراین میان مرکز جیمز جویس برای صبحانه بلومزدی که با حضور رییس این مرکز، مری مکالیس، برگزار شد بیش از هزار بلیت فروخت . در همین مرکز برنامههای سرگرمکننده زندهای هم اجرا شد، از جمله برنامه اولیسخوانی توسط گِی بیرن، مجری سابق تلویزیون، جری استِمبریج، نمایشنامهنویس، و رانی درو، خواننده. برنامه اولیسخوانی به همراه نمایش خیمهشببازی و گروهی که نقش شخصیتهای اولیس را بازی می کردند در خیابانهای دوبلین ادامه یافت.
میگویند جویس با افتخار اعلام کرده است که میتوان خیابانها و شهر دوبلین را خراب کنند و دوباره از روی صفحات کتاب اولیس بسازند. اما از آن زمان تاکنون شهر دوبلین دستخوش تغییراتی بسیار شده است، به طوری که برخی از صحنههای کتاب در جایی غیر از آن چه در کتاب آمده است اجرا شد. موزه ملی ایرلند نیز درصدد است یک مجسمه از بودای نشسته متعلق به کشور برمه را که جویس در دوران زندگیاش در دوبلین آن را دیده بود و دو بار در صفحات اولیس به آن اشاره شده است بار دیگر به نمایش بگذارد.
جشن بلومزدی در دستکم 40 شهر در سراسر دنیا از جمله شیکاگو، سیدنی، نیویورک، پاریس، و توکیو برگزار شد.
احیای فینیگن(1939) شلوغ و عالمانه است. یک کمدی هرزهگرا و یک دایرةالمعارف مذهبی است. یک نقب در ناخودآگاه و یک تاریخ تمدن است. خوانندهای که برای وقتگذرانی میخواندش ممکن است آن را پرت و پلا بیابد ، حال آنکه منتقدانی آن را بزرگترین دستاورد تخیل انسان در قرن ما میدانند.
جویس در زمان حیاتش خوانندگان زیادی نداشت و خانوادهاش را با تدریس زبان و کار دفتری اداره میکرد. البته بعد از چاپ اولیس جویس ، وضعیت مالی بهتری پیدا کرد. او در سال 1941 تقریبا نابینا در زوریخ از دنیا رفت.
داستانهای جویس عناصر تقریبا ناهمگونی را درمیآمیزند: عرفان شاعرانه و شیوه ناتورالیستی ، دقت در تصویرپردازی و توجه بسیار به صدا و آهنگ صدا ، حقارت بیاندازه و دلسوزی فراگیر. جويس در سراسر آثارش همواره از طنز و كنايه و اشاره به اساطير و كتابهاي مقدس استفاده ميكند و مخاطب او اگر بتواند معناي اين همه رمز و كنايه را دريابد به لذتي ميرسد كه شايد از مطالعه هيچ اثر ديگری درنيابد.جويس پيش از آن كه نويسنده باشد، يك مهندس زبان است. نگاه ويژه جويس به زبان و كلمات به عنوان سلولهای تشكيلدهنده بدنه داستان، چنان عميق و بديع است كه هنوز منتقدان درگير كشف لايههاي مبهم داستانهاي جويس هستند. بخشهايي كه در لابهلاي كلماتي نو كه توسط خود جويس اختراع شده، مستترند. از اين روست كه كتابي مانند «اوليس» مانند كتابهاي ديني داراي چندين تفسير و تحليل است و باز به همين خاطر است كه در مورد جويس دو نظر كاملاً مخالف وجود دارد. اين كه عدهای او را ديوانه مغلقگو ميدانند كه درگيرياش با زبان او را به بيراهه كشانده و يا اين كه او استعدادی بینظير است كه از حدود درك انسان امروز هم فراتر رفته.
نوآوري جويس در زبان خارقالعاده است. او نه تنها واژههاي كهن زبان خود را احيا ميكند بلكه در آثارش دست به واژهسازي هم ميزند. واژگاني با بيش از صد حرف و يا تركيبي از چندين كلمه كه يك كلمه را تشكيل ميدهند تا حسي چندگانه را نشان دهند. واژهگاني چند لايه كه چندين معنا را ميرسانند.
داستان کوتاه "عربی" یکی از داستانهای کوتاهی است که در انتهای این پست ، لینک دانلودش را خواهم گذاشت .عربی بیانگر تجربهای بسیار مهم در جوانی جویس است . «عربي» ماجراي پسركياست كه همراه عمو و زنعمويش زندگي ميكند و دلباخته خواهر دوستش ميشود. بسياري از جزييات داستان ما را به اين نتيجه ميرساند كه پسرك داستان «عربي» خود جويس بوده. اما داستان وقتي اوج ميگيرد، به طرز هنرمندانهاي از يك حديث نفس صرف فراتر ميرود و تبديل ميشود به اثری پر از اشاره به قديسين و اساطير. پسر جوان در طول داستان بار سنگینی بر دوش دارد: مذهب کاتولیک ، خانوادهاش ، فرهنگ ایرلندی ، دلبستگیش به رمز و راز ، بلوغ جنسیاش ، آرزوی آزادیش. از آنجا که داستان لبریز از نماد و تلمیح است( او عشق خود را همچون جام شراب مقدس "از میان انبوه دشمنان " عبور میدهد و سکوت بازارمانند سکوت " کلیسا بعد از یک مراسم" است) قطعا شایسته یک بار دیگر خواندن با دقت و حوصله است. با این همه حتی در پایان بار نخست خواندن ، خواننده با پسر در مکاشفه شاعرانه اما دردناکی که نمودار خودشناسی اوست ، شریک میگردد.
لینک داستان عربی به صورت نسخه ی PDF
