هویت معشوقهی جامعهی اطلاعاتی- قسمت دوم
بخش دوم؛ زمان(معشوقهی فشرده): استوارت هال می گوید: اگر هویت را نوعی نظام بازنمایی بدانیم، زمان و فضا مختصات اصلی این نظام به شمار میآیند. همهی هویتها در فضا و زمان نمادین قرار میگیرند و به قول ادوارد سعید، جغرافیای خیالی خود را میطلبند. فرد هنگامی میتواند مدعی داشتن هویت باشد که از تداوم خود اطمینان حاصل کند. این تداوم چیزی نیست مگر احساس ثبات شخصیت در طول زمان. هویت بر بستر تداوم استوار است و تداوم هم در چارچوب زمان معنا مییابد. تحلیل ماهیت و ابعاد خویشتن(Self) نیز جایگاه محوری زمان را نشان میدهد. یکی از معانی اصلی خویشتن، فردیت یا جوهر یک شخص یا پدیده و ثبات(همسانی درونی) در طول زمان است. از لحاظ فردی، گذشتهی مورد نظر همان "خاطره" است و از لحاظ جمعی، "تاریخ". هر فرد و گروه تداوم خود را بر خاطره و تاریخ استوار میکند.
در جوامع سنتی گذشته، زمان از عهدهی انجام این کار ویژهی هویتی خود برمیآمد، چون مکانمند بود. چنان که گیدنز تشریح میکند، در چنین جوامعی محاسبه و گسترهی زمان بسیار محدود بود، زیرا با مکان پیوند داشت. در چنین شرایطی انسانها به آسانی میتوانستند گذشتهی خود را بازشناسی کنند و با حال پیوند زنند تا به نوعی احساس تداوم و ثبات فردی و جمعی در طول زمان دست یابند. زمان مکانمند، زمانی بود خطی که فرد همراه با دیگر اعضای جامعه، گذشت آن را آگاهانه و مشترک تجربه میکردند. در تجدد و فرآیند جهانی شدن، همانگونه که فضا به مثابه بستار از بین میرود، زمان به مثابه تداوم نیز از بین میرود. تحت تاثیر این فرآیند، زمان چنان فشرده میشود که دیگر نمیتواند در خدمت هویتهای خاص قرار گیرد. آنتونی اسمیت معتقد است درون مایهی فرهنگ و هویت را خاطرهی جمعی تشکیل میدهد و خاطرهی جمعی بر تداوم زمان استوار است. اگر فرآیند جهانی شدن، یک دنیای "بی زمان" پدید میآورد، در واقع یکی از ابزارها و منابع اصلی هویتیابی را از بین میبرد(بهزادفر، 1390).
در جامعهی اطلاعاتی زمان اداراکی(توالی اتفاقات) رو به فشردگی دارد، زمان تجریدی کاملن در محاق فشردگی زمان ادارکی فرو رفته. انسان جامعه اطلاعاتی به لحاظ کثرت اتفاقاتی که پیرامون او در شرف وقوع است به ادراک فشرده و بیثباتی از پیرامون خود میرسد. پیرامون او، همانطور که در بخش اول نیز اشاره شد به اندازهی تمام جریانهای اطلاعاتی و فضاهایی که آن را تجربه میکند رو به گشودگی دارد. علاوه بر صفت فضایی بودن المانهای تکه چسبانی سازندهی هویت معشوقهی جامعهی اطلاعاتی که در بخش قبل به آن اشاره شد این عناصر سازنده بشدت روبه جایگزینی ناتمام و بیثباتی دارند. انسان جامعهی اطلاعاتی در طوفان ذهنی و بمباران اطلاعات دائما تکههای جدیدی را مورد علاقهی خود مییابد و پیوسته در حال جایگزینی این عناصر است. بدن مانکنی آفریقایی در شوی لباسی در بانکوک، در یک آن با بدنی از یک قهرمان شیرجه در مسابقات المپیک جایگزین میشود. لبخندی از بازیگری در فیلمی از بلوک شرق جای خود را به لبهایی در عکس پروفایلی در فیسبوک میدهد و...این ساختن و ویران کردن و بازهم ساختن و ویران کردن با مصالحی که در تمام گسترهی فضایی زندگی انسان عصر امروز در اختیار او قرار گرفته است بی وقفه ادامه دارد.